Жаңа заңның негізгі нормалары

«Талибанның» жоғарғы жетекшісі Хайбатулла Ахундзада жаңа Қылмыстық-процестік кодексті бекітті. Сарапшылардың айтуынша, құжат халықаралық стандарттарға мүлде қайшы: онда кінәсіздік презумпциясы, қорғану құқығы және үнсіз қалу құқығы қарастырылмаған.

Fergana-ның жазуынша, кінәні дәлелдеудің басты негізі ретінде айыпталушының мойындауы мен куәгерлердің айғақтары алынады. Ал заңда көрсетілмеген қылмыс үшін қандай жаза берілетінін судьяның өзі шешеді.

Жаңа заң «жалған сенімдерді» қорғаған немесе исламды сынға алған адамдарды «қоғам мүддесі үшін» өлтіруге рұқсат береді. Құжатта дінді өзгертуге тыйым салынған: мұндай «қылмыс» үшін екі жылға дейін түрме жазасы қарастырылған. Билікті сынау немесе исламдық қағидаларды мазақ ету де түрме жазасына әкелуі мүмкін.

Төрт тапқа бөлінген ауған қоғамы

Fergana басылымының мәліметінше, кодекс ауған қоғамын төрт тапқа бөледі: ғалымдар, элита, орта тап және төменгі тап. Енді бірдей қылмыс үшін жаза адамның шыққан тегіне байланысты белгіленеді.

Құжатта құлдар туралы да көптеген ескертулер бар. Құлдықты тікелей енгізу туралы айтылмаса да, онда еркін адамдар мен тәуелді адамдардың айырмашылығы бекітіліп, «қожайындар» мен «күйеулерге» қатысты жазалар белгілеуге мүмкіндік берілген.

Жаңа заң тұрмыстық зорлық-зомбылыққа да жол береді. Егер ауыр жарақат болмаса, күйеуі әйелін ұрып-соққаны үшін ең жеңіл жаза ғана тағайындалады. Әйел адам күйеуінің рұқсатынсыз ата-анасына кете алмайды, әйтпесе оған түрме жазасы қаупі төнеді.

фото: Reuters